17 kwietnia 2026 roku w Zespole Szkół Zawodowych w Brzegu Dolnym, w III klasie technikum o kierunku Technik Technologii Chemicznej, odbyła się lekcja otwarta na temat „Oznaczanie gęstości dwoma metodami: metodą wagowo-objętościową i areometryczną”. Zajęcia prowadziła pani Ewelina Guzik w doskonale wyposażonej pracowni chemicznej, której wyposażenia można pozazdrościć. Lekcja miała na celu zapoznanie uczniów z pojęciem gęstości jako wielkości charakterystycznej dla substancji oraz kształtowanie umiejętności praktycznego oznaczania gęstości cieczy za pomocą areometru i metodą wagowo-objętościową.

• Część teoretyczna –  wprowadzenie pojęć, wzór na gęstość, wpływ temperatury, budowa i zasada działania areometru (prawo Archimedesa), a także omówienie obu metod pomiarowych oraz zasad BHP.

• Część praktyczna – uczniowie pracowali w parach, wykonując równolegle pomiary gęstości wody wodociągowej i 10% roztworu NaCl metodą areometryczną oraz metodą wagowo-objętościową (waga analityczna, pipeta). Podczas pracy obserwowano wymianę ról przy drugiej cieczy.
• Podsumowanie – omówienie uzyskanych wyników, dyskusja dotycząca rozbieżności pomiarowych oraz źródeł błędów, zadanie pracy domowej.

W trakcie zajęć zastosowano metody aktywizujące, takie jak dyskusja, elementy wykładu oraz ćwiczenia laboratoryjne. Uczniowie pracowali w grupach dwuosobowych, z wyraźnym podziałem zadań, co sprzyjało współpracy oraz efektywnemu wykorzystaniu czasu. Wykorzystane środki dydaktyczne – prezentacja multimedialna, instrukcja laboratoryjna, areometry, waga analityczna, pipety oraz odczynniki – były odpowiednio przygotowane i umożliwiły sprawną realizację zajęć.

Przed rozpoczęciem części praktycznej przypomniano zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Uczniowie pracowali w okularach ochronnych i rękawiczkach oraz przestrzegali zakazu pipetowania ustnego. Areometry były zanurzane ostrożnie, a sprzęt laboratoryjny po każdym pomiarze myto i osuszano. Po zakończeniu ćwiczeń stanowiska pracy zostały uporządkowane.

Lekcja przebiegała zgodnie z założonym planem, w atmosferze zaangażowania i dobrej dyscypliny pracy. Uczniowie aktywnie uczestniczyli w zajęciach oraz sprawnie wykonywali zadania praktyczne i pomiary laboratoryjne. Cele ogólne i operacyjne zostały osiągnięte. Uczniowie:

• poprawnie definiowali pojęcie gęstości oraz stosowali wzór ρ = m/V,
• samodzielnie wykonywali pomiary z wykorzystaniem areometru i wagi analitycznej,
• obliczali gęstość na podstawie uzyskanych wyników,
• porównywali rezultaty otrzymane obiema metodami oraz wskazywali możliwe źródła błędów pomiarowych, takie jak temperatura, niedokładność odczytu czy czystość szkła laboratoryjnego.

Kryteria sukcesu, sformułowane w języku ucznia, były jasne i wspierały uczniów w dokonywaniu samooceny

Ewelina Guzik – nauczyciel chemii
w ZSZ w Brzegu Dolnym

Regina Kmicińska – doradca metodyczny
przedmiotów przyrodniczych w PODN w Wołowie

Magdalena Grzelińska – doradca metodyczny
z matematyki w PODN w Wołowie

Link do filmu z zajęć:

https://drive.google.com/file/d/1xT4lAFDIMAfCT0e6qpoOOXZhB-SuWHd7/view?usp=drivesdk